Inleiding
Wanneer we praten over de gezondheid van vrouwelijke atleten, richten we ons vaak op training, voeding en prestaties. Maar de menstruatiecyclus speelt een cruciale rol in het welzijn, herstel en sportprestaties van vrouwen. Menstruatieklachten zoals vermoeidheid, buikpijn en duizeligheid kunnen een grote impact hebben op zowel trainingen als wedstrijden. Helaas wordt menstruatie in de topsport nog te weinig besproken. Enkele moedige topsporters, zoals Jutta Leerdam, Zheng Qinwen en Fu Yuanhui, hebben echter deze taboe doorbroken door openlijk te praten over de impact van menstruatie op hun prestaties. Deze voorbeelden benadrukken het belang van aandacht voor menstruatiegezondheid bij vrouwelijke atleten.
De vrouwelijke atleet
Bij het Lectoraat Sport, Bewegen en Samenleving in Nijmegen is op 15 juni 2026 tijdens een symposium met als thema "de vrouwelijke atleet" aandacht besteed aan de energiebehoeften van vrouwelijke atleten. Een tekort aan energie kan leiden tot lage energiebeschikbaarheid (Low Energy Availability, LEA), wat weer kan leiden tot Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S). RED-S is een aandoening die diverse systemen in het lichaam kan verstoren, zoals de hormoonhuishouding, botgezondheid en immuunsysteem, met mogelijke negatieve gevolgen voor zowel de gezondheid als de sportprestaties van vrouwelijke atleten.
RED-S en hormonale veranderingen
Lage energiebeschikbaarheid bij vrouwelijke atleten kan leiden tot verstoringen in de hormoonproductie, met gevolgen voor onder andere de menstruatiecyclus en reproductieve gezondheid. Daarnaast kunnen hormonale veranderingen ook impact hebben op de mondgezondheid. Een daling in oestrogeenproductie kan bijvoorbeeld leiden tot verminderde speekselproductie, veranderingen in de samenstelling van speeksel en een verhoogde gevoeligheid van tandvlees voor bacteriën.
Naast hormonale veranderingen zijn er andere mechanismen waardoor RED-S de mondgezondheid negatief kan beïnvloeden. Denk hierbij aan voedingstekorten, immuun disfunctie, uitdroging en het gebruik van sportvoeding. Mondzorgprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen bij het tijdig signaleren van RED-S aan de hand van mondgerelateerde symptomen.
Klinische implicaties
Het is essentieel voor zorgverleners en mondzorgprofessionals om alert te zijn op tekenen van lage energiebeschikbaarheid en RED-S bij vrouwelijke atleten. Een multidisciplinaire aanpak, waarbij verschillende professionals samenwerken, is cruciaal voor een optimale preventie en behandeling van RED-S.
Conclusie
RED-S is een complex syndroom dat ontstaat door chronische lage energiebeschikbaarheid en verschillende systemen in het lichaam kan verstoren. Het is van groot belang om zowel de algemene gezondheid als de mondgezondheid van vrouwelijke atleten integraal te benaderen. Dit draagt bij aan een betere screening, preventie en behandeling van RED-S en gerelateerde mondgezondheidsproblemen.
Referenties:
LAGE ENERGIE BIJ VROUWELIJKE ATLETEN
Angstvoordetandartsbehandeling.nl
... (andere links) ...
